بهمناسبت اول ماه مه، یازده اردیبهشت، روز جهانی کارگر
نوشتهی: کمال خسروی
کالاهای درون سبد معاش، هریک ارزشی دارند و مجموع مقدارِ ارزشهایشان ــ که برابر است با مقدار معینی کارِ اجتماعاً لازم ــ همچنین برابر است با مقدار ارزش کالای دیگری بهنام «نیروی کار»، که با آن مبادله میشود. بنابراین زمانیکه مقدار ارزش نیروی کار وارد مقدار ارزش محصول کار، یا کالا، میشود، چه این مقدار بر حسب زمان کارِ اجتماعاً لازم محاسبه شود و چه بر حسب بیان پولیاش یا قیمت، نمیتواند دو بار در محاسبهی مقدار ارزش محصول نقش ایفا کند. بنابراین «تورم»ی که در قیمت کالاهای سبد معاش لحاظ شده است، نمیتواند یکبارِ دیگر، اینبار بهمثابه مزد، نقش تورمآفرین داشته باشد. شکل مزد، بهمثابه مبلغ معینی پول که در اِزای مقدار معینی کار (روزانه، ماهانه، سالانه) پرداخت شده است، رابطهی بین این مقدار با مقدار معادل آن، یعنی مجموع قیمت کالاهای مابهاِزای مزد، را قطع میکند و این توهم را بهوجود میآورد که افزایش مزد بهعنوان عاملی قائم بهذات، میتواند در افزایش قیمت محصول نقشی مضاعف ایفا کند. آنچه در کالای خریداریشده، یعنی نیروی کار از یکسو، با مجموع مقدار ارزش کالاهای درون سبد معاش، از سوی دیگر، برابر است، مقدار ارزش نیروی کار، یا مقدار معینی زمان کارِ اجتماعاً لازم است و ربطی به ارزش مصرفیِ نیروی کار ندارد. برعکس، ارزش مصرفیاش خاصیتی است که وقتی مورد استفاده قرارگیرد، میتواند کار (مجردی) ایجاد کند که زمانش، بهمراتب بیشتر از زمان کارِ اجتماعاً لازمی است که نمایندهی ارزش مبادلهای آن است. بنابراین مزد، یا در حقیقت مقدار ارزش نیروی کار، نه تنها نمیتواند در افزایش تورمیِ قیمت نقشی داشته باشد، بلکه حتی اگر مقدار این مزد، جبرانکنندهی کلِ بارآوریِ کار نیز باشد ــ امری که نافی و ناقض سرشت و شیوهی هستیِ تولید سرمایهداری است و رویدادش محال است ــ باز هم نمیتواند چنین نقشی را ایفا کند. تجاوز مقدار مزد از مرزِ جبرانِ ارزش نیروی کار، تنها بهمعنای کاهش ارزش اضافی و نهایتاً سود سرمایهدار است. مزدها علت افزایش قیمتها نیستند؛ برعکس، افزایش قیمتها و تورم به معنای کاهش مزدها و کاهش ارزش نیروی کار است.
بنابراین همهی دعاویِ یاوهسرایانهی اقتصاد سرمایهدارانه در نقش تورمیِ افزایش مزدها، چیزی جز توجیهی ایدئولوژیک برای سرپوشنهادن بر این وارونگی واقعی، بر همین حقیقت نیست؛ همانگونه که آشکارساختنِ این حقیقت، چیزی جز ستیزهجوییِ همهنگام با شیوهی تولید سرمایهدارانه نیست.
.
