پالایش گفتمان نقد – یادداشت هشتم
نوشتهی: کمال خسروی
مزد، در معنای دقیق کلمه، درآمد نیست. مزد فرانمودی است که با وارونهساختن واقعیت، بر این مبادلهْ نامِ درآمد مینهد و با یکسان نمایاندن مزد با سود و بهره و اجاره، بهمثابه درآمد، سرشت استثمارگرانهی شیوهی تولید سرمایهداری را پنهان میکند. سود، بهره و اجاره در معنای دقیق کلمهْ درآمدند، چرا که همهی آنها در ارزش اضافی، یعنی در بخش پرداختنشدهی روزانهکار ریشه دارند.
نوشتهی: دومینیک الکساندر
ترجمهی: امیر مصباحی
تورم، برای دههها، در اقتصادهای توسعهیافته کمابیش در سطح پایینی ثابت مانده بود اما پس از همهگیری کرونا، در حال افزایش است. برخی از اقتصاددانها این امر را جهشی موقتی میدانند حال آنکه هستند کسانی که گمان میکنند این مسئله میتواند مدت بیشتری به درازا بیانجامد و چهبسا «رکودی تورمی» از جنس دههیِ 1970 (تورم بالا و رشد پایین به صورت همزمان) پیشِ رو باشد.
هستندگی طبقهی کارگر
نوشتهی: فرنگیس بختیاری
کارگران بهحاشیهرانده مخصوصاً بخش مزدکار آن، گرچه در جنگ و گریز آبدیده شدهاند و بیشک ضرورت سازمانیابی را در شورشها، ضربهخوردنها و عقبنشینیهای این چند سال درک کردهاند، ولی فاقد امکانات، تجربهی تشکلگرایی و صبر ناشی از آن هستند؛ آنها به دلیل بیثباتکاری و تغییر مستمر محل کار از حداقل امکانات تشکلیابی محرومند و برای تامین هزینههای زندگی ناگزیر از پذیرش اضافهکاریهای طولانی یا انجام کارهای دوم و سوم بوده، کمتر فرصت دیدار یکدیگر، هماندیشی و مطالعه دارند. نیرویی که آنان را در شورشها گرد هم آورده و در رابطه با دیگری قرار میدهد، ستم و استثمار یا درد مشترک است. بهحاشیه راندهشدگان جبههی کار، سرکش و سرریز از خشم همانطور که انفجاری عمل میکنند، به سرعت نیز عقب مینشینند و در انتظار نتایج زودهنگام میتوانند مخاطب همهی انواع ایدئولوژی سازگار و مدافع با مناسبات سرمایهدارانهی جامعه قرار بگیرند و بستری مناسب برای ایدئولوژیهای گذشتهگرا شوند. شاهد بودیم که در سال 1357 همین کارگرانِ پراکنده و بینظم که بسیار هم کمتر بوده اما نادیده مانده بودند، با «مستضعف» خطابگرفتن توسط خمینی اعتمادبهنفس یافتند و زیر پرچم «همه با هم» در مساجد سازماندهی و موتور محرک انحراف انقلاب، سپس ارتش ضدانقلاب تازه بهقدرت رسیده شدند. امروز نیز، اگر فعالان کارگری که عمدتاً رسمیکار هستند، صرفاً از پنجرهی موقعیت خود به طبقهی کارگر نگاه کنند و از ارتش جسور و نترس کارگران بهحاشیهرانده غافل شوند، راه را برای فرصتطلبان باز خواهند گذاشت که در دنیای بی در و پیکرِ مجازی بر شانههای این ارتش بنشینند و توان شورشی آنها را برای ضد انقلابِ گذشتهگرا جهت دهند.
بهمناسبت اول ماه مه، یازده اردیبهشت، روز جهانی کارگر
نوشتهی: کمال خسروی
کالاهای درون سبد معاش، هریک ارزشی دارند و مجموع مقدارِ ارزشهایشان ــ که برابر است با مقدار معینی کارِ اجتماعاً لازم ــ همچنین برابر است با مقدار ارزش کالای دیگری بهنام «نیروی کار»، که با آن مبادله میشود. بنابراین زمانیکه مقدار ارزش نیروی کار وارد مقدار ارزش محصول کار، یا کالا، میشود، چه این مقدار بر حسب زمان کارِ اجتماعاً لازم محاسبه شود و چه بر حسب بیان پولیاش یا قیمت، نمیتواند دو بار در محاسبهی مقدار ارزش محصول نقش ایفا کند. بنابراین «تورم»ی که در قیمت کالاهای سبد معاش لحاظ شده است، نمیتواند یکبارِ دیگر، اینبار بهمثابه مزد، نقش تورمآفرین داشته باشد. شکل مزد، بهمثابه مبلغ معینی پول که در اِزای مقدار معینی کار (روزانه، ماهانه، سالانه) پرداخت شده است، رابطهی بین این مقدار با مقدار معادل آن، یعنی مجموع قیمت کالاهای مابهاِزای مزد، را قطع میکند و این توهم را بهوجود میآورد که افزایش مزد بهعنوان عاملی قائم بهذات، میتواند در افزایش قیمت محصول نقشی مضاعف ایفا کند. آنچه در کالای خریداریشده، یعنی نیروی کار از یکسو، با مجموع مقدار ارزش کالاهای درون سبد معاش، از سوی دیگر، برابر است، مقدار ارزش نیروی کار، یا مقدار معینی زمان کارِ اجتماعاً لازم است و ربطی به ارزش مصرفیِ نیروی کار ندارد. برعکس، ارزش مصرفیاش خاصیتی است که وقتی مورد استفاده قرارگیرد، میتواند کار (مجردی) ایجاد کند که زمانش، بهمراتب بیشتر از زمان کارِ اجتماعاً لازمی است که نمایندهی ارزش مبادلهای آن است. بنابراین مزد، یا در حقیقت مقدار ارزش نیروی کار، نه تنها نمیتواند در افزایش تورمیِ قیمت نقشی داشته باشد، بلکه حتی اگر مقدار این مزد، جبرانکنندهی کلِ بارآوریِ کار نیز باشد ــ امری که نافی و ناقض سرشت و شیوهی هستیِ تولید سرمایهداری است و رویدادش محال است ــ باز هم نمیتواند چنین نقشی را ایفا کند. تجاوز مقدار مزد از مرزِ جبرانِ ارزش نیروی کار، تنها بهمعنای کاهش ارزش اضافی و نهایتاً سود سرمایهدار است. مزدها علت افزایش قیمتها نیستند؛ برعکس، افزایش قیمتها و تورم به معنای کاهش مزدها و کاهش ارزش نیروی کار است.
بنابراین همهی دعاویِ یاوهسرایانهی اقتصاد سرمایهدارانه در نقش تورمیِ افزایش مزدها، چیزی جز توجیهی ایدئولوژیک برای سرپوشنهادن بر این وارونگی واقعی، بر همین حقیقت نیست؛ همانگونه که آشکارساختنِ این حقیقت، چیزی جز ستیزهجوییِ همهنگام با شیوهی تولید سرمایهدارانه نیست.
.